Gem. leestijd [rt_reading_time postfix="min" postfix_singular="minuut" post_id="158517"]  241x gelezen

Data donderdag: ‘De A.I.-kloof loopt niet simpelweg langs opleidingsniveau’

Neemt A.I. vooral het werk van hoogopgeleiden over? Of is het juist iets waar praktisch opgeleiden zich meer zorgen over maken? Recente data laten zien dat de angst voor én het gebruik van A.I. dwars door alle opleidingsniveaus heen gaat.

Data donderdag: ‘De A.I.-kloof loopt niet simpelweg langs opleidingsniveau’

De laatste tijd is er veel te doen over een (vermeende) genderkloof als het gaat om A.I. Vrouwen zouden bijvoorbeeld minder A.I. gebruiken, maar volgens een recent onderzoek van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) van de Verenigde Naties wel drie keer zo vaak als mannen banen vervullen met een (zeer) grote kans om door A.I. te worden weggeautomatiseerd (9,6% versus 3,5%). Vrouwen zijn bijvoorbeeld oververtegenwoordigd in beroepen waarbij de kans groot is dat A.I. het werk (deels) overneemt, zoals administratie, klantenservice en HR.

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Reese Witherspoon (@reesewitherspoon)

Vrouwen zijn oververtegenwoordigd in functies met een grote kans dat A.I. het werk (deels) overneemt.

Een meta-analyse van onderzoekers van Harvard en Berkeley, gebaseerd op 18 studies met samen 143.000 deelnemers wereldwijd, legt het patroon bloot: vrouwen zijn gemiddeld 20% minder geneigd dan mannen om tools als ChatGPT of Claude te gebruiken. Een enquête van het Oliver Wyman Forum onder 25.000 werkende volwassenen in 15 landen bevestigt dat beeld: vrouwen zijn wereldwijd 7% tot 12% minder geneigd om wekelijks generative AI in te zetten op het werk. De Federal Reserve Bank van New York mat in 2024 dat 50% van de mannen dat jaar generative AI had gebruikt, tegen 37% van de vrouwen.

De nuance

De opleidingskloof lijkt op het eerste gezicht minstens even groot. Uit CBS-data blijkt bijvoorbeeld dat 55% van de hbo- en wo-opgeleiden in Nederland al A.I. inzet voor het werk, terwijl 80% verwacht dat het gebruik de komende 10 jaar verder toeneemt. Onder werknemers met alleen basisonderwijs of vmbo denkt slechts 30% dat A.I. hun werk deels kan overnemen – en het daadwerkelijke gebruik ligt navenant lager. Onder hoogopgeleide studenten tot 25 jaar heeft inmiddels meer dan 60% wel eens een A.I.-tool gebruikt.

Werknemers mét A.I.-vaardigheden verdienen gemiddeld 25% meer dan collega’s zónder.

De kloof heeft directe economische gevolgen: werknemers met aantoonbare A.I.-vaardigheden verdienen volgens PwC’s AI Jobs Barometer van 2025 gemiddeld 25% meer dan collega’s zonder die vaardigheden. Maar uit recente cijfers van Intelligence Group blijkt wel een belangrijke nuance te maken: de angst voor én het gebruik van A.I. gaat dwars door alle opleidingsniveaus heen, en lijkt meer af te hangen van de sector en beroepsgroep waarin iemand actief is dan van het opleidingsniveau an sich.

Gelijke zorgen

Bij sommige beroepsgroepen schatten hbo’ers en academici bijvoorbeeld méér werk in als vervangbaar dan vmbo’ers en mbo’ers, bij anderen juist minder. In de bouw, een logisch voorbeeld misschien, denkt de gemiddelde hoger opgeleide dat A.I. al 38,6% van het werk kan overnemen, terwijl bij de mbo’ers dit op slechts 29,8% ligt. In beleid en bestuur is het beeld daarentegen weer omgekeerd, met hoger opgeleiden die geloven dat A.I. 35,6% van hun werk kan overnemen, en mbo’ers die het houden op 37,5%. Een soortgelijk beeld is te zien bij communicatie/PR/journalistiek (45,2% versus 43,6%)

Als het gaat om wie zich zorgen maakt dat A.I. of robots over 5 jaar een deel van hun werk hebben overgenomen, ontstaat min of meer hetzelfde beeld. Ook hier is de beroepsgroep veel bepalender dan het opleidingsniveau, zo blijkt. Anders gezegd: die angst is geen kwestie van diploma. In de administratieve sector maakt 25,9% van de (v)mbo’ers zich zorgen, tegenover 21,5% van de hbo/wo’ers. Lager opgeleiden voelen de dreiging hier dus sterker. Maar in de juridische sector is het omgekeerd: hbo/wo’ers (18,8%) zijn bijna even bezorgd als mbo/hbo’ers (21,7%). In engineering en consultancy zijn de zorgen bij beide groepen vrijwel gelijk.

Baanoriëntatie

Wie bang is voor A.I., is niet per se laagopgeleid. En wie er volop mee werkt, is niet per se hoogopgeleid, blijkt uit de data van Intelligence Group. Kijk bijvoorbeeld naar wie zegt A.I. te gebruiken in hun oriëntatie op een andere baan. In de beveiliging/defensie/politie is de kloof groot: (v)mbo’ers scoren hier 8,3%, hbo/wo’ers 13,1%. In design en grafisch ontwerp is het verschil nog groter: 10,8% versus 21,5%. Maar in sectoren als consultancy (12,0% vs 12,3%) of communicatie (12,4% vs 14,7%) zijn de verschillen tussen opleidingsniveaus in A.I.-gebruik juist opvallend klein. En bij juristen is het beeld zelfs andersom (10,4% vs 8,8%).

De data wijzen al met al dus vooral richting de aard van het werk. Vakgebieden met veel beeldschermwerk, tekstproductie en data-analyse (marketing, design, communicatie, ICT) laten consequent hoger A.I.-gebruik zien, dwars door alle opleidingsniveaus. Vakgebieden met fysiek werk, klantcontact of zorghandelingen (verpleging, installatie, transport) scoren juist lager, ook bij hbo/wo’ers in die sectoren. Dat heeft gevolgen voor wie zijn personeel op A.I. wil bijscholen. De data suggereren dat een sectorgerichte aanpak daarbij het meest effectief is: niet ‘hoog versus laag opgeleid’, maar ‘welk werk doe je, en hoe sluit A.I. daarbij aan?’

Lees ook

Hoofdredacteurbij Werf&

Peter Boerman

Hij heeft eigenlijk nog nooit een vacature uitgezet. En meer sollicitatiegesprekken gevoerd als kandidaat dan als recruiter of werkgever. Toch schrijft Peter Boerman alweer een jaar of 10 over weinig anders dan over de wondere wereld van werving en selectie, in al zijn facetten.
  • Leave behind a comment

Onze partners Bekijk alle partners