Gem. leestijd [rt_reading_time postfix="min" postfix_singular="minuut" post_id="159500"]  140x gelezen

Komt de liefde voor flexibilisering wel van twee kanten?

In discussies rondom flexibele arbeid hoor je vaak dat medewerkers hier zelf ook om vragen. Maar dat is een mythe, stelt Ronald Dekker. ‘De voorliefde komt, eigenlijk altijd, van ondernemers en werkgevers. Niet van werkende mensen.’

Het artikel gaat hieronder verder.

Arbeidsmarkttrends 2027-2030

Al jaren geven de beste sprekers en specialisten een arbeidsmarktupdate en een doorkijkje naar de arbeidsmarkt van de komende jaren. ...

Bekijk event
Lees meer over Arbeidsmarkttrends 2027-2030
Komt de liefde voor flexibilisering wel van twee kanten?

Een van de grootste misvattingen over de flexibilisering van werk, is dat die door werkende mensen zou worden gewenst en gestimuleerd. Zowel de uitzendbranche en de platformbedrijven doen er alles aan om deze mythe in stand te houden. Maar het is een mythe. De drijvende kracht achter flexibilisering is een kortzichtige, aandeelhouderswaarde-gedreven vorm van ondernemerschap, waarbij zoveel mogelijk moet worden bespaard op de kosten van arbeid. En deze vorm van ondernemerschap heeft in Nederland, meer dan in andere landen, de vrije hand gekregen van de overheid.

Het is een mythe dat ook werkenden meer flexibilisering zouden wensen.

Door het grote beleidstrauma van de hoge en hardnekkige werkloosheid in de jaren 80 van de vorige eeuw, was ‘werk, werk, werk’ het devies van alle kabinetten sindsdien. En daarbij hoorde ook altijd ‘minder regels’, dus ook: nog meer flexibilisering van de arbeidsmarkt. Want ‘meer banen is meer beter’, ook als ze flexibel zijn.

Zeggenschap ≠ flexibilisering

Bij het maken van arbeidsmarktbeleid wordt de overheid ook nog eens uitvoerig ‘belobby’d’ door alle stakeholders. In Nederland gebeurt dit in de polder door werkgeversorganisaties en vakbonden in overlegstructuren die we ‘de polder’ noemen. Mijn conclusie is dat de werkgeversorganisaties (inclusief de uitzendbureaus en platformbedrijven) in de afgelopen 40 jaar beduidend succesvoller geweest zijn dan de vakbonden. Zo is de mythe dat flexibilisering van werk een diepe wens is van werkenden in stand gebleven. En dat terwijl al het onderzoek ter zake laat zien: werkende mensen hebben echt liever een vast contract dan een tijdelijk contract.

Al het onderzoek ter zake laat zien: werkende mensen hebben liever een vast dan een tijdelijk contract.

En dat werkende mensen graag meer zeggenschap willen over hun werktijden en roosters en over ‘hoe’ ze hun werk doen? Over dat laatste: het klopt dat mensen om die reden kiezen voor werken als zelfstandige, omdat veel werkgevers, bijvoorbeeld in zorg en onderwijs, er al heel lang niet in slagen om hun werknemers voldoende zeggenschap te gunnen. Maar dat is dus echt iets anders. Het is een wens voor meer zeggenschap en autonomie, niet zozeer voor flexibilisering van werk en de arbeidsrelatie.

Surge pricing

Een van de gezaghebbende wetenschappers op dit terrein in de VS is David Weil. In een recent stuk schrijft hij over het businessmodel van platformbedrijven als Uber en Lyft. In de kern komt dat erop neer dat ze winst maken door zowel de prijzen voor taxireizigers als die voor taxichauffeurs ‘algoritimisch’ te bepalen op basis van ritgegevens uit het verleden. Voor taxireizigers betekent dat het welbekende ‘surge pricing’: ritten met Uber en Lyft worden schreeuwend duur als er heel veel vraag is, bijvoorbeeld na afloop van een stadionconcert of voetbalwedstrijd.

Ritten met Über en Lyft worden schreeuwend duur na afloop van een stadionconcert of voetbalwedstrijd.

Voor taxichauffeurs betekent het dat Uber en Lyft het informatievoordeel dat ze hebben, gebruiken om voor chauffeurs een ritprijs aan te bieden die ‘net’ voldoende is om de rit te accepteren, maar nooit hoger. Deze twee algoritmische prijssystemen worden bewust los van elkaar ingezet om de winst van het platformbedrijf te maximaliseren. En dat nadat Uber en Lyft jarenlang verlieslatend konden zijn door de beschikbaarheid van aandeelhoudersgeld en daarmee bestaande taxibedrijven konden wegconcurreren. Nu kan het wel blijkbaar wel ‘uit’, alleen door de beloning voor de chauffeurs actief te minimaliseren.

‘Take it or leave it’

In al die tijd was het ook in het belang van Uber en Lyft om vol te houden dat hun taxichaffeurs zelfstandige ondernemers waren. Want met zelfstandige ondernemers kun je, elke keer opnieuw, afspraken maken over de prijs. Dat zijn niet echt ‘onderhandelingen’, maar elke keer een ‘take it or leave it’ aanbod om een rit wel of niet te accepteren. En dat kan met werknemers niet. Daarom hebben Uber en Lyft er een enorm belang bij om te blijven beweren dat hun chauffeurs niets liever doen dan flexibel (als ondernemer) voor hen rijden.

Uber en Lyft hebben er groot belang bij om te beweren dat hun chauffeurs niets liever doen dan flexibel voor hen rijden.

En tegelijkertijd doen ze er alles aan om ervoor te zorgen dat die ondernemers zich niet verenigen in iets dat op een vakbond lijkt of anderszins op werknemers gaan lijken. Iets wat allemaal prima te begrijpen is als onderzoeker van het kapitalistische systeem, maar de voorliefde voor flexibilisering komt dus, eigenlijk altijd, van ondernemers en werkgevers. Niet van werkende mensen.

Over de auteur

Ronald Dekker is onafhankelijk arbeidsmarktexpert en ‘doenerige denker’ bij RoDeO Labour market intelligence.

Lees ook

  • Leave behind a comment

Onze partners Bekijk alle partners