Het artikel gaat hieronder verder.
Dat jongeren tegenwoordig moeilijker aan een baan komen? De feiten zijn bekend, de oorzaken veel minder. Het ligt niet zozeer aan A.I., hoor je vaak, en misschien ook wel niet aan de staat van de economie en arbeidsmarkt in zijn geheel, of recente renteverhogingen. Economen Barbara Baarsma en Bastiaan Starink betoogden recent in De Volkskrant dat het nieuwe pensioenstelsel ook wel eens een voorname boosdoener zou kunnen zijn. En Peter John Lambert, promovendus aan de London School of Economics, wees naar thuiswerken als aanjager van de dalende instroom van juniors op de arbeidsmarkt.
Bedrijven zouden geen tijd hebben om jongeren te begeleiden, zeggen ze.
Maar recent onderzoek van AWVN voegt er nog een mogelijke verklaring aan toe: de krapte zelf. Bedrijven komen er niet aan toe om jongeren aan te nemen, omdat ze helemaal geen tijd hebben om die jongeren te begeleiden, zo is kort gezegd de teneur van het onderzoek. De werkgevers die toegeven dat de mogelijkheden voor starters binnen hun organisatie inderdaad zijn afgenomen, noemen daarvoor nauwelijks A.I. als oorzaak, maar vrijwel altijd: een gebrek aan capaciteit om starters te begeleiden en (daardoor) behoefte aan direct inzetbaar personeel.
‘Werkdruk niet verhogen’
Werkgevers willen de werkdruk van bestaande teams niet verder verhogen, zo hoorden de onderzoekers vaak. Terwijl juist die teams vaak verantwoordelijk zijn voor het begeleiden van nieuwe collega’s. Dat vraagt volgens AWVN om ‘creatieve oplossingen die ruimte creëren voor begeleiding’. Zoals: ‘medewerkers die met pensioen gaan of al met pensioen zijn langer aan de organisatie verbinden. Zij kunnen hun kennis en ervaring inzetten om starters te begeleiden en wegwijs te maken in het werk. Daarmee blijft waardevolle kennis behouden én ontstaat er ruimte om een nieuwe generatie vakmensen op te leiden.’
‘Zet pensionado’s in om jongeren te begeleiden.’
Dat raakt dan natuurlijk meteen wel weer aan dat eerder genoemde work from home-effect van Peter John Lambert, die ook al constateerde dat thuiswerken het moeilijker maakt beginners goed te begeleiden en hen het vak te laten leren door mee te kijken over de schouder van een ervaren collega. Junior talenten leren nu eenmaal anders dan senioren: meer door observatie, door vragen stellen op het moment zelf, door de informele kennisoverdracht die plaatsvindt bij de koffieautomaat of in de wandelgangen. Die leercultuur is moeilijker bij thuiswerken.
‘Vicieuze cirkel’
De verklaring van dat er te weinig begeleiding voor starters zou zijn, sluit ook aan bij recent onderzoek van Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) waaruit blijkt dat juist in sectoren waar de krapte al groot is, relatief ook weinig stagiairs een kans krijgen. ‘Dit is precies de vicieuze cirkel waar al vaak op is gewezen’, zei SBB-directievoorzitter Hannie Vlug bij de uitkomst van dat onderzoek. ‘Er is simpelweg geen personeel op de werkvloer om stagiairs te begeleiden. En dat is een groot probleem, want we hebben deze mensen had nodig.’

‘Er is simpelweg geen personeel op de werkvloer om stagiairs te begeleiden. En dat is een groot probleem.’
Ook iemand als econoom Mathijs Bouman wees eerder in deze richting, bij de constatering dat er enerzijds 30.000 vacatures zijn voor technische vakmensen, maar tegelijkertijd ook nog steeds leerlingen die geen leer-werkplek (BBL) bij een werkgever kunnen krijgen. ‘Eigenlijk is dat ongelooflijk in een sector die al staat te springen om vakmensen’, aldus Bouman. ‘Dan verlies je de lange termijn wel een beetje uit het oog. Wie weet heeft het te maken met het feit dat er al te weinig mensen zijn om nieuwe stagiairs goed te kunnen begeleiden. En dat je dus minder stages gaat aanbieden. Maar dat wordt wel een soort van vicieuze cirkel.’
Lees ook
- Jongeren massaal in te kleine contracten: alleen al de zorg laat zo 20.000 fte onbenut
- ‘A.I. is echt drogreden voor verdwijnen junior-banen’
- ‘Banenverlies voor jongeren door A.I.? Er is nog geen enkele reden tot paniek’
- Laura Bas: ‘A.I. neemt misschien taken over, maar geen talent, empathie of creativiteit’
- Jongeren hebben steeds minder te kiezen: aantal vacatures daalt in 2 jaar tijd met een kwart
Meer lezen?
Download hier een recent rapport over jongeren, A.I. en de arbeidsmarkt.