Werf& Weekly – transcript (2026 - Week 26)

Welkom bij de Werf& Weekly, de podcast voor iedereen die liever luistert dan leest. In deze aflevering bespreken we een paar opvallende artikelen van deze week op Werf-en.nl, onder andere over AI-screening, waarom werving zakt op de HR-prioriteitenlijst, de AI-kloof op de arbeidsmarkt en waarom sollicitanten soms creatief omgaan met hun skills. En we onderzoeken ook hoe menselijk gedrag soms best wel onverwacht reageert op al die nieuwe technologie. Zeker weten.

Laten we dan meteen met het eerste onderwerp beginnen. Afgelopen week verscheen er een heel interessant artikel over een onderzoek van Stanford en USC naar sollicitaties. 3.700 sollicitanten voor een junior developer-functie, dat is een flinke groep, en de opzet was eigenlijk heel helder. De ene groep kreeg een traditionele selectie via een recruiter met een cv, en de andere groep kreeg een gestructureerd AI-video-interview van 45 minuten. Dat is niet niks voor een eerste ronde. Nee, inderdaad. Kijk, ik vergelijk een traditioneel cv altijd een beetje met een reclamefolder of een menukaart: het ziet er prachtig uit, maar je weet pas echt wat je krijgt als je het proeft. Ja, mooie vergelijking. Dat AI-interview is dan eigenlijk de proefrit; je test direct de inhoud. Maar, en hier wringt voor mij wel de schoen: uit het artikel blijkt dat 74% van de kandidaten dat AI-interview niet afmaakt. Ja, ze noemen dat algorithm aversion; mensen haken af vanwege het algoritme. Maar dan gooi je als werkgever toch gewoon driekwart van het talent dat je zoekt in de prullenbak?

Nou, dat is inderdaad wat je intuïtief zou denken. Het voelt heel tegenstrijdig om mensen juist af te schrikken aan de voorkant. Precies. Maar de werkelijke waarde van dit experiment zit niet in de mensen die afhaken, maar juist in de kwaliteit van de groep die overblijft. Oké, vertel. Kijk, laten we even naar de uiteindelijke resultaten kijken: van de kandidaten die door die AI werden goedgekeurd, haalde 54% ook nog eens het finale, menselijke interview. Wauw, 54%! En via de traditionele route? Via de cv-screening was dat slechts 34%. De AI levert dus echt een veel scherpere voorselectie af. Maar hoe verklaar je dat verschil? Dan is zo’n AI gewoon niet zo gevoelig voor een mooi opgemaakt cv.

Dat is zeker een groot onderdeel daarvan, ja. De AI haalt die menselijke bias weg. Een recruiter is vaak onbewust heel gevoelig for het halo-effect, dat je iemand onbewust pluspunten geeft vanwege een bepaalde universiteit of omdat het document er gewoon heel strak uitziet. De AI is daar volledig blind voor en test alleen op inhoudelijke kennis en redeneerkracht. En, dit is belangrijk, de software prikt feilloos door leugens heen. Dat las ik inderdaad, ja: 21% loog over bepaalde skills. Klopt, over technische skills zoals React. Op papier vinkt de recruiter dat af, maar de AI merkt na twee doorvragen al dat die fundamentele kennis mist. Maar wie blijft er dan eigenlijk nog over in die pool? Krijg je daardoor niet een totaal ander soort team binnen?

Jazeker, het algoritme selecteert beduidend vaker jongere kandidaten of mensen met minder formele werkervaring. Oh, echt? Ja, of kandidaten zonder die klassieke academische titels. Dat is heel goed voor de diversiteit, want in een traditioneel proces vallen zij vaak af omdat ze die standaard signalen niet op hun cv hebben staan. Exact, de AI zoekt puur naar competentie. De takeaway voor recruiters is dus dat AI je oordeel niet vervangt, maar je betere input geeft. Al leg je die tijdsinvestering nu wel bij de kandidaat. Dat is waar, die moet nu 45 minuten met een avatar in gesprek.

Als je zulke geavanceerde technologie nodig hebt om het juiste talent te vinden, dan zou je verwachten dat werving een echte topprioriteit is voor HR. Dat zou je denken, ja. Maar in het volgende artikel lazen we over het Berenschot HR-trendonderzoek, en dat laat een heel ander beeld zien. Werving is flink gedaald op de lijst. Ja, van plek één vorig jaar naar plek pfijf nu, onder 900 ondervraagde HR-professionals. De nieuwe top drie is nu: inzetbaarheid en vitaliteit op één, leren en ontwikkelen op twee, en strategische personeelsplanning op drie. Wat heel veel zegt over de huidige fase op de arbeidsmarkt. Betekent dit dan dat we de ergste krapte achter de rug hebben?

Nee, de realiteit is eigenlijk een stuk ongemakkelijker: de krapte is structureel. Werkgevers beseffen nu gewoon dat het geen zin heeft om met een emmer water naar de zee te dragen als die emmer lekt. Dus talent behouden wordt veel belangrijker dan nieuw talent vinden. Precies, we zien echt een fundamentele transitie van functiegericht naar skillsgericht organiseren. Maar hoe ziet dat er concreet in de praktijk uit? Nou, denk aan functies als statische dozen. Als iemand in de doos ‘administratief medewerker’ zit en dat werk verdwijnt door automatisering, dan lijkt die persoon overbodig omdat je alleen naar dat label op de doos kijkt. Precies, maar bij een skillsgerichte benadering kijk je naar de inhoud. Die medewerker is bijvoorbeeld heel accuraat, leert snel en communiceert sterk; dat zijn de bouwstenen. En daarmee kan iemand een andere rol vervullen. Exact, met wat bijscholing kan diegene zo data-analist worden. 67% van de werkgevers geeft nu ook aan expliciet te kiezen voor het intern opleiden van mensen. Ah, dat verklaart dus ook waarom vitaliteit nu op één staat. Als je het moet doen met de mensen die je al hebt, dan is ziekte of een burn-out gewoon je grootste risico. Zeker, het gaat erom dat mensen gezond blijven. Vitaliteit is van een medisch thema echt een harde economische noodzaak geworden; het is gewoon goed werkgeverschap.

Goed, over skills en bijscholen gesproken: we kunnen eigenlijk niet om de meest besproken skill van dit moment heen: AI. Een ander artikel van deze week gaat over de AI-kloof op de arbeidsmarkt. And daar heersen nogal wat misverstanden over. Ja, de algemene aanname is vaak dat het vooral de banen van hoogopgeleiden bedreigt, of dat praktisch opgeleiden er bang voor zijn. Maar de data van de Intelligence Group en het CBS laat iets heel anders zien. Wat mij opviel is die premie op je salaris. Ja, werknemers met AI-vaardigheden verdienen gemiddeld 25% meer. Maar er is ook een opvallende statistiek over vrouwen: zij blijken 20% minder geneigd te zijn om generatieve AI te gebruiken, terwijl zij juist veel vaker werken in functies die gevoelig zijn voor automatisering, zoals administratie en HR. Hoe kan het dan dat die kloof zo loopt? Dat heeft dan toch niks met opleidingsniveau te maken?

Nee, helemaal niet. De kloof loopt eigenlijk dwars door de sectoren heen; het hangt heel erg af van je dagelijkse taken. Leg dat eens uit. Neem nou de bouwsector en vergelijk dat met de sector beleid en bestuur. In de bouw zijn het de theoretisch opgeleide mensen, zoals planners, die AI vrezen. Hun werk kan namelijk deels overgenomen worden, terwijl de vakman op de steiger weet dat AI geen stenen kan metselen. Maar in de beleidssector zie je juist het omgekeerde: daar voelt de praktisch opgeleide medewerker aan de balie die dreiging, terwijl de hoogopgeleide beleidsmaker het vooral als een handig hulpmiddel ziet. En bij juristen en consultants liggen die zorgen weer overal gelijk. Ja, het gaat er dus fundamenteel om of je werk draait om beeldschermen en tekst of om fysieke handelingen. Dus als ik als werkgever mijn mensen wil bijscholen, dan heeft een algemene training voor het hele bedrijf niet zoveel zin. Dat is absoluut weggegooid geld. Je moet echt kiezen voor een sectorgerichte en taakgerichte aanpak; leer een recruiter bijvoorbeeld vacatureteksten schrijven met AI. Ja, specifiek houden dus.

Laten we dan meteen even doorgaan naar het snelle nieuws, want die 25% salarisverhoging voor AI-skills is natuurlijk een flinke prikkel. En dat zorgt voor bijzonder gedrag bij kandidaten. Zeker, dat lees je in het artikel over een onderzoek van Resume Genius. Sollicitanten blijken, laten we zeggen, nogal flexibel om te gaan met de waarheid. 36% om precies te zijn. 36% loogt tijdens gesprekken, ja, en hetzelfde percentage zet vaardigheden op het cv die ze in werkelijkheid nog moeten leren. Vaak gaat het dan om AI-tools zoals ChatGPT of Canva. En opvallend is dat Generatie Z en millennials dit vaker doen dan boomers. Ja, het is makkelijk om te zeggen dat ze gewoon onethisch bezig zijn.

Dat oordeel heb je snel, maar je moet het echt zien in de psychologische context van het solliciteren; dat proces is tegenwoordig slopend. Hoezo? Nou, uit diezelfde data blijkt dat 55% van de sollicitanten zich mateloos stoort aan ghosting, dat ze dus nooit meer iets horen. Ja, dat is frustrerend. En 67% is weleens nepvacatures tegengekomen. Ze hebben dus het gevoel dat ze tegen een zwarte doos of een rigide algoritme vechten. Dus ze dikken die skills aan om maar door dat systeem heen te komen. Precies, voor hen voelt dat als een soort ethisch grijs gebied om überhaupt een mens aan tafel te krijgen. De takeaway hier is dus dat je kandidaten niet zomaar op hun blauwe ogen of hun cv moet geloven; je moet vaardigheden toetsbaar maken in het proces.

Daar sluit het volgende artikel overigens perfect op aan: het gaat over het zogenaamde skillfishing. Ja, recruitment heeft er weer een nieuw Engels woord bij. Zeker, daar kan op LinkedIn weer rustig drie dagen over gediscussieerd worden. Maar het betekent dus het stelselmatig overdrijven van je competenties, wat door AI natuurlijk steeds makkelijker wordt. Klopt, en het interessante is dat de CEO van TestGorilla nadrukkelijk waarschuwt dat we nu geen heksenjacht moeten starten op kandidaten. Oké, wat moeten recruiters dan wel doen? Je moet de manier waarop je interviewt aanpassen: stop met vragen wat iemand kan, maar vraag hóé ze die kennis hebben toegepast. Met casussen werken dus. Exact, vraag naar specifieke voorbeelden. Als iemand aan skillfishing doet, storten die verzonnen verhalen bij de tweede verdiepende ‘hoe’-vraag gewoon als een kaartenhuis in elkaar.

Helder, maar ja, dat kost natuurlijk wel weer heel veel tijd in een gesprek. En dat brengt ons bij een nieuwe technische oplossing: er verscheen een artikel over de Haarlemse startup Talentix. Zij lanceren een zogeheten hiring OS. Ja, een systeem dat meer dan 130 bronnen doorzoekt en, nou ja, de hele keten eigenlijk wil overnemen: van de vacaturetekst tot het inplannen van de eerste kennismaking. Dat klinkt alsof de recruiter compleet vervangen wordt, toch? Dat is precies wat ik dacht. Maar dat is niet helemaal waar; dit is echt gebouwd dóór recruiters, dus met een bepaald contextueel begrip. Het weegt veel meer mee dan alleen maar de woorden op een cv. Dus de AI doet hier vooral het voorbereidende werk. Ja, AI draagt hier de zware operationele last, al dat zoekwerk. Je hebt door dit systeem juist de tijd om die belangrijke verdiepende vragen te stellen. De uiteindelijke beslissing blijft dus menselijk. Precies.

Laten we dan naar de campagne van de week gaan, een heel ander artikel van deze week: de campagne Hier is de notaris. Mooie case. Ja, kijk, als je aan een notaris denkt, dan denk je toch al snel aan statige panden, formele aktes; best wel stoffig eigenlijk. Dat is het beeld dat iedereen heeft. Maar deze campagne, gemaakt door Kaliber voor de KNB, laat juist notarissen zien in kassen, op zonneparken en zelfs in muziekstudio’s. En dat doorbreken van dat beeld is ook keihard nodig. Waarom? Vanwege het personeelstekort. Ja, het aantal notarissen is in tien jaar tijd gedaald van 1.381 naar 1.283. Dat klinkt niet als een hele drastische daling, toch? Nee, totdat je beseft dat het aantal gepasseerde aktes in diezelfde tijd is gestegen naar ruim 2 miljoen. De werkdruk is heel hoog en dat stoffige imago zorgt voor problemen, zelfs binnen de kantoren. Hoe bedoel je? Nou, notarissen zitten zoveel binnen gebogen over het papierwerk, dat ze daardoor soms de maatschappelijke impact van hun eigen werk missen. Ah, dus ze verliezen uit het oog waarvoor ze het eigenlijk doen. Precies, terwijl, weet je, zonder die notaris is er geen zonnepark. Doordat ze dat bredere plaatje missen, droogt de motivatie op en vertrekt het talent. Wat kunnen recruiters hiervan leren? Dat je het werk letterlijk naar buiten moet brengen om het volledige verhaal te vertellen; pas dan trek je dat schaarse talent echt aan.

Mooie conclusie, we zijn alweer aan het einde gekomen. Maar als we vandaag even terugkijken naar bijvoorbeeld die AI-screening en die gefrustreerde sollicitanten… Ja, dat is wel een paradox toch? Zeker. Kijk, we weten nu dat AI aantoonbaar beter en objectiever selecteert dan de mens, maar tegelijkertijd haken kandidaten massaal af uit angst voor datzelfde algoritme. Dan is de grote vraag natuurlijk: voor wie ontwerpen we het sollicitatieproces dan eigenlijk? Is het puur voor de efficiëntie van de werkgever of toch voor de kandidaat? Dat is inderdaad een prikkelende vraag om mee af te sluiten. Dit was weer de Werf& Weekly. Wil je alle achtergronden en cijfers uit deze aflevering rustig nalezen? Je vindt de artikelen direct op Werf-en.nl. Bedankt voor het luisteren en graag tot de volgende keer.

Luister liever?

Beluister de volledige afleveringen van Werf& Weekly via je favoriete podcastplatform of via onze podcastpagina.

Naar de podcastpagina